Siết tiến độ giải ngân 26.000 tỷ đồng vốn đầu tư công

Nhiệm vụ giải ngân dòng vốn đầu tư công trong những tháng cuối năm đang trở thành bài kiểm tra năng lực quản trị đối với ngành Xây dựng. Khối lượng vốn tồn đọng lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong phương thức điều hành: chuyển từ quản lý quy trình sang quản lý theo kết quả và thời gian thực.

Việc áp dụng nguyên tắc xác định rõ từng mắt xích chịu trách nhiệm không chỉ nhằm mục đích hoàn thành chỉ tiêu tài chính, mà còn là giải pháp đẩy nhanh tiến độ đưa các công trình hạ tầng quốc gia vào vận hành, tạo động lực lan tỏa cho nền kinh tế.

1. Phân bổ áp lực và áp dụng chế tài trách nhiệm người đứng đầu

Khối lượng vốn cần hấp thụ trong 5 tháng cuối năm tạo ra áp lực tài chính rất lớn khi mỗi tháng phải hoàn thành chỉ tiêu gần 5.000 tỷ đồng:

• Gắn kết quả giải ngân với thi đua: Tỷ lệ phân bổ vốn thực tế được sử dụng làm thước đo trực tiếp để xếp loại mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ quản lý và các Ban Quản lý dự án (QLDA).

• Kiên quyết không điều chỉnh giảm kế hoạch vốn: Đối với các dự án chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan, cơ quan quản lý loại bỏ cơ chế "xin - cho" điều chỉnh giảm chỉ tiêu để né tránh trách nhiệm.

• Thay thế nhà thầu yếu kém: Áp dụng nghiêm các điều khoản hợp đồng đối với các đơn vị thi công trễ hẹn; sẵn sàng điều chuyển khối lượng hoặc chấm dứt hợp đồng với các đơn vị không đảm bảo năng lực.

2. Tháo gỡ nút thắt nguồn cung vật liệu và yếu tố thời tiết

Thực tế triển khai tại các dự án giao thông lớn cho thấy rào cản lớn nhất ảnh hưởng đến sản lượng thi công không nằm ở nguồn vốn mà ở khâu cung ứng đầu vào:

• Khung khủng nguồn cung vật liệu xây dựng: Tình trạng khan hiếm đá, cát đắp tại các mỏ địa phương làm giảm từ 25 - 30% năng suất của các dây chuyền thi công, đòi hỏi sự phối hợp liên ngành với chính quyền địa phương để nâng công suất khai thác.

• Tác động bất lợi từ thời tiết: Mùa mưa kéo dài tại khu vực miền núi và Duyên hải phía Trung gây đứt gãy tiến độ, buộc các nhà thầu phải chủ động phương án tăng ca, tăng mũi thi công bù sản lượng trong các thời điểm thời tiết thuận lợi.

3. Đẩy nhanh thủ tục chuẩn bị đầu tư và giải phóng mặt bằng

Để tạo dư địa giải ngân mới, việc hoàn thiện pháp lý cho các dự án khởi công mới được đặt lên hàng đầu:

• Tạo nguồn dự án khởi công mới: Tập trung hoàn tất thủ tục để sớm bấm nút khởi công các công trình trọng điểm như hầm Cù Mông, hành lang logistics phía Nam và nâng cấp các tuyến quốc lộ vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

• Bàn giao ranh giới giải phóng mặt bằng: Đẩy nhanh việc cắm mốc và bàn giao cọc ranh giới cho các địa phương, đặc biệt là tại các điểm ga thuộc trục đường sắt trọng điểm Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng để giải phóng mặt bằng sạch cho thi công.

4. Đồng bộ giữa giải ngân vốn và hoàn thiện thể chế

Bên cạnh mục tiêu tài chính, công tác quản lý nhà nước đòi hỏi sự song hành giữa tiến độ dự án và chất lượng văn bản pháp lý:

• Hoàn thiện hành lang pháp lý: Song song với nhiệm vụ tài chính, ngành Xây dựng phải tập trung hoàn thành hàng chục văn bản quy phạm pháp luật để tháo gỡ vướng mắc cơ chế.

• Quyết toán dự án hoàn thành: Đẩy nhanh khâu làm thủ tục quyết toán cho các dự án đã đi vào hoạt động nhằm giải phóng nguồn vốn bảo hành và thu hồi tạm ứng.

5. Giải pháp trọng tâm bứt tốc tiến độ 5 tháng cuối năm

Để đảm bảo hoàn thành 100% kế hoạch vốn được giao, hệ thống quản lý dự án cần tập trung thực thi 3 nhóm giải pháp:

1. Kiểm tra hiện trường theo thời gian thực: Duy trì các đoàn công tác kiểm tra trực tiếp tại công trường, xử lý ngay các vướng mắc về mặt bằng và mỏ vật liệu tại chỗ.

2. Linh hoạt điều hòa nguồn vốn: Bố trí linh hoạt giữa các dự án có tốc độ thi công tốt (vượt kế hoạch) để bù đắp cho các dự án đang hoàn thiện thủ tục pháp lý.

3. Chuẩn hóa quy trình nghiệm thu - thanh toán: Rút ngắn thời gian hồ sơ giấy tờ, thực hiện "thi công đến đâu, nghiệm thu thanh toán đến đó" để hỗ trợ dòng tiền cho các nhà thầu.