Mua bán hàng xuyên biên giới qua sàn online bắt buộc phải định danh điện tử từ 2027

Thị trường thương mại điện tử xuyên biên giới tại Việt Nam sắp trải qua một bước ngoặt quản lý lớn. Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.

Điểm đáng chú ý nhất trong chính sách mới này là yêu cầu bắt buộc định danh, xác thực điện tử đối với toàn bộ hoạt động mua bán hàng hóa với nước ngoài qua các sàn thương mại điện tử online. Quy định này mở ra kỷ nguyên minh bạch hóa dòng hàng và dòng tiền xuyên biên giới.

1. Những điểm mới cốt lõi trong Luật Hải quan sửa đổi

Luật mới đã bổ sung nhiều quy định chuyên biệt nhằm siết chặt và chuẩn hóa hoạt động logistics thương mại điện tử:

• Bắt buộc định danh tài khoản mua bán: Cá nhân và tổ chức tại Việt Nam khi đặt mua hoặc bán hàng hóa ra nước ngoài qua sàn online phải hoàn tất xác thực điện tử (thông qua VNeID hoặc các nền tảng định danh hợp pháp).
• Trách nhiệm kết nối dữ liệu của chủ sàn: Các doanh nghiệp chủ quản nền tảng thương mại điện tử có nghĩa vụ kết nối trực tiếp với hệ thống xử lý dữ liệu hải quan để phục vụ việc xác thực danh tính người dùng.
• Xác thực người bán nước ngoài: Chủ sàn trung gian phải kiểm tra, xác thực danh tính người bán quốc tế thông qua các giấy tờ hợp pháp trước khi cấp phép mở gian hàng.
• Giao quyền linh hoạt cho Chính phủ: Luật quy định khung nguyên tắc chung, giao Chính phủ ban hành chi tiết về ngưỡng giá trị hàng hóa phải làm thủ tục hải quan, lộ trình định danh và trách nhiệm của các sàn ngoại không có trụ sở tại Việt Nam.

2. Giải bài toán "thông quan nhanh" cho hàng triệu đơn hàng nhỏ lẻ

Khác với phương thức thương mại truyền thống, hàng hóa giao dịch qua sàn online có đặc thụ là số lượng đơn hàng cực kỳ lớn, giá trị mỗi đơn nhỏ nhưng lại đòi hỏi tốc độ giao hàng rất nhanh.

• Tránh nguy cơ ách tắc cửa khẩu: Cơ quan quản lý sẽ thiết lập quy trình kiểm tra, giám sát chuyên biệt cho hàng thương mại điện tử thay vì áp đặt cứng nhắc quy trình hải quan truyền thống.
• Cắt giảm điều kiện kinh doanh đại lý hải quan: Luật chuyển từ quản lý điều kiện kinh doanh sang cơ chế hoạt động theo tiêu chuẩn nghề nghiệp, giúp giảm bớt rào cản hành chính cho các doanh nghiệp logistics.
• Phân định rõ thẩm quyền kiểm tra: Quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa trong các trường hợp đặc biệt được chuyển từ Thủ trưởng cơ quan hải quan địa phương lên Bộ trưởng Bộ Tài chính để bảo đảm tính thống nhất.

3. Lộ trình thực thi và chuẩn bị cho doanh nghiệp, người tiêu dùng

Chính sách mới sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2027. Khoảng thời gian này giúp các bên liên quan chủ động chuẩn bị hạ tầng:

• Đối với người tiêu dùng: Cần sớm hoàn tất định danh mức độ 2 trên VNeID để tránh gián đoạn khi đặt hàng xuyên biên giới.
• Đối với các sàn thương mại điện tử: Cần khẩn trương nâng cấp hệ thống kỹ thuật, chuẩn hóa API kết nối dữ liệu với cơ quan Hải quan và Cổng dịch vụ công quốc gia.
• Đối với cơ quan quản lý: Bộ Tài chính sẽ sớm ban hành văn bản hướng dẫn về cơ chế xử lý hàng hóa tồn đọng và quy trình thông quan tự động hóa.

Lời kết

Yêu cầu định danh điện tử khi mua bán hàng qua sàn online xuyên biên giới không đơn thuần là một thủ tục hải quan mới, mà là bước đi chiến lược nhằm xây dựng môi trường thương mại số minh bạch, an toàn và bình đẳng. Trong bối cảnh gian lận thương mại và thất thu thuế từ hàng giá trị nhỏ còn diễn biến phức tạp, việc gắn kết định danh cá nhân với dòng chảy hàng hóa sẽ giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời tạo ra động lực lành mạnh cho các doanh nghiệp logistics và thương mại điện tử chân chính phát triển bền vững.