Sửa Luật Đo lường: Số hóa toàn diện, siết chặt gian lận số

Sáng ngày 19/8, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức Hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Tại hội nghị, đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đã chỉ ra những điểm nghẽn lớn của hạ tầng đo lường hiện hữu. Đồng thời, cơ quan soạn thảo công bố hàng loạt điều chỉnh mang tính bước ngoặt nhằm phục vụ lộ trình xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

3 Điểm Nghẽn Lớn Đòi Hỏi Phải Sửa Đổi Luật Đo Lường

Thực tiễn triển khai Luật Đo lường hiện hành đang bộc lộ những hạn chế bất cập trước sự bùng nổ của nền kinh tế số:

• Thiếu nền tảng và dữ liệu số dùng chung: Hoạt động đo lường chưa có cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông. Khung pháp lý cho giá trị của kết quả điện tử, tính bảo mật, toàn vẹn và khả năng truy xuất dữ liệu đo lường còn bị bỏ ngỏ.
• Chưa có cơ chế đủ mạnh cho ngành công nghiệp mới: Chưa tạo được hành lang ưu đãi đủ hấp dẫn để huy động nguồn lực xã hội hóa đầu tư vào hạ tầng đo lường cho các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế số và các ngành công nghiệp chiến lược.
• Thủ tục hành chính còn rườm rà: Thẩm quyền quản lý giữa các Bộ, ngành chưa thực sự phân định rõ ràng; cơ chế quản lý dấu định lượng còn mang nặng tư duy "tiền kiểm"; chưa đồng bộ với Luật Thanh tra 2025 và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Những Cải Cách Đột Phá: Số Hóa Và Gắn Mã Quản Lý Duy Nhất

Để giải quyết triệt để các hạn chế trên, dự thảo Luật Đo lường sửa đổi tập trung vào những trụ cột chính sách lớn mang tính hiện đại hóa:

• Bổ sung riêng một chương về Chuyển đổi số: Xây dựng và vận hành Nền tảng số hoạt động đo lường quốc gia; tích hợp cơ sở dữ liệu đo lường vào hệ thống dữ liệu chung về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng.
• Cấp mã định danh vòng đời thiết bị: Phương tiện đo và chuẩn đo lường sẽ được gắn mã quản lý duy nhất (ID) để theo dõi, kiểm định và truy xuất nguồn gốc trong suốt quá trình lưu thông, sử dụng.
• Thừa nhận giá trị pháp lý của kết quả đo điện tử: Kết quả đo lường, giấy chứng nhận, tem, dấu dưới dạng dữ liệu số có giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy. Quy định này giúp loại bỏ chứng từ giấy, cắt giảm chi phí lưu trữ cho doanh nghiệp và Nhà nước.
• Chuẩn hóa thuật ngữ theo thông lệ quốc tế: Bổ sung các khái niệm hiện đại như chất chuẩn, độ không bảo đảm đo, nền tảng số đo lường, đồng thời cập nhật khái niệm về hệ SI, hiệu chuẩn và chuẩn đo lường.
• Nghiêm cấm can thiệp phần mềm, cấu trúc đo: Bổ sung hành vi cấm tác động làm sai lệch phần mềm, cấu trúc hoặc thiết bị phụ trợ của phương tiện đo nhằm ngăn chặn tình trạng gian lận trên các thiết bị đo điện tử, thiết bị thông minh.
• Đẩy mạnh phân cấp và cải cách: Chuyển dịch mạnh mẽ sang cơ chế hậu kiểm; cắt giảm điều kiện kinh doanh rườm rà, gắn quyền hạn quản lý chuyên ngành với trách nhiệm giải trình của địa phương và các Bộ.

Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý thủ công, dựa trên chứng từ giấy sang mô hình quản trị dữ liệu số trong đo lường không chỉ là câu chuyện kỹ thuật thuần túy. Đây là nền tảng cốt lõi để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng, tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng và nâng cao niềm tin thị trường. Trong một nền kinh tế mà mọi giao dịch từ điện tử, năng lượng cho đến logistics đều dựa trên độ chính xác của số liệu, một hạ tầng đo lường minh bạch, được số hóa toàn diện sẽ trở thành bệ phóng quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam vững tin bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.