Từ 01/3/2027, AI được dùng để phổ biến pháp luật

AI và mạng xã hội trở thành kênh phổ biến pháp luật

Theo khoản 2 Điều 11 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026, cơ quan, tổ chức và cá nhân có thể thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua nền tảng số, mạng xã hội và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Đây là điểm mới đáng chú ý so với quy định trước đây.

Nếu trước đó việc phổ biến pháp luật chủ yếu được thực hiện thông qua cổng thông tin điện tử, báo chí, phương tiện truyền thông hoặc các hình thức tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp thì quy định mới đã mở rộng sang những phương thức tiếp cận phổ biến trong môi trường số.

Đặc biệt, việc đưa ứng dụng AI vào danh sách hình thức phổ biến pháp luật cho thấy hoạt động tuyên truyền, cung cấp và hỗ trợ tiếp cận thông tin pháp luật đang được định hướng thích ứng với sự phát triển của công nghệ.

Cổng Pháp luật quốc gia giữ vai trò nền tảng dùng chung

Luật mới không chỉ bổ sung các kênh truyền tải pháp luật mà còn xác định vai trò của Cổng Pháp luật quốc gia.

Theo khoản 1 Điều 13, đây là nền tảng số quốc gia về pháp luật được sử dụng chung cho các ngành, lĩnh vực, nhằm hỗ trợ cơ quan, tổ chức, cá nhân, người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin pháp luật.

Một yêu cầu quan trọng được đặt ra đối với cơ quan nhà nước là phải thực hiện việc chuẩn hóa, cập nhật, chia sẻ và quản lý dữ liệu pháp luật thuộc phạm vi quản lý trên Cổng Pháp luật quốc gia.

Quy định này có ý nghĩa lớn đối với việc xây dựng nguồn dữ liệu pháp luật thống nhất. Khi thông tin được chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên, người sử dụng có thêm một kênh chính thống để tìm kiếm và tiếp cận các quy định pháp luật.

Cơ quan nhà nước phải chủ động đưa pháp luật lên môi trường số

Trách nhiệm phổ biến pháp luật trên nền tảng số không chỉ được đặt ra dưới hình thức khuyến khích.

Khoản 2 Điều 13 yêu cầu cơ quan nhà nước thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua nền tảng số, mạng xã hội và ứng dụng AI.

Điều này tạo ra sự thay đổi trong cách thức cơ quan nhà nước tiếp cận người dân.

Thay vì chỉ cung cấp thông tin pháp luật thông qua các phương thức truyền thống, cơ quan nhà nước có thể sử dụng những kênh mà người dân thường xuyên tiếp cận trong đời sống số.

Đặc biệt, việc kết hợp dữ liệu pháp luật với các nền tảng công nghệ có thể giúp thông tin pháp luật được truyền tải nhanh hơn, thuận tiện hơn và tiếp cận được nhiều nhóm đối tượng hơn.

Người dân và doanh nghiệp có thêm cách tiếp cận thông tin pháp luật

Một mục tiêu quan trọng của quy định mới là tạo điều kiện để tổ chức, cá nhân chủ động tìm hiểu và tiếp cận pháp luật.

Với nền tảng số và mạng xã hội, người dân có thể tiếp nhận thông tin pháp luật thông qua nhiều hình thức khác nhau thay vì phải tìm kiếm văn bản theo phương thức truyền thống.

Đối với doanh nghiệp, việc tiếp cận dữ liệu pháp luật tập trung cũng có thể hỗ trợ quá trình tìm hiểu quy định liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ pháp lý.

Trong bối cảnh số lượng văn bản và quy định pháp luật ngày càng lớn, việc mở rộng các phương thức tiếp cận có thể góp phần giảm khoảng cách giữa hệ thống pháp luật và người sử dụng.

Nhà nước khuyến khích xã hội tham gia phổ biến pháp luật

Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan nhà nước, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2026 cũng khuyến khích tổ chức và cá nhân tham gia, hỗ trợ hoạt động phổ biến pháp luật.

Các chủ thể này đồng thời được khuyến khích khai thác dữ liệu pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia theo quy định.

Cách tiếp cận này mở rộng phạm vi tham gia phổ biến pháp luật ra ngoài khu vực cơ quan nhà nước.

Các tổ chức, cá nhân có thể khai thác nguồn dữ liệu chính thống để xây dựng nội dung, công cụ hoặc phương thức truyền tải pháp luật phù hợp với từng nhóm người sử dụng.

Qua đó, hoạt động phổ biến pháp luật có thể trở nên đa dạng hơn, đặc biệt trên môi trường số.

Quy định mới khác gì so với Luật năm 2012?

So với Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012, quy định mới có bước phát triển rõ rệt về phương thức truyền tải thông tin.

Luật năm 2012 đã đề cập đến việc phổ biến pháp luật thông qua internet, trang thông tin điện tử và phương tiện thông tin đại chúng.

Tuy nhiên, pháp luật trước đây chưa tách riêng nền tảng số, mạng xã hội và ứng dụng AI thành các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật như Luật năm 2026.

Đồng thời, luật cũ cũng chưa xây dựng quy định riêng về Cổng Pháp luật quốc gia với vai trò là nền tảng số dùng chung về pháp luật.

Như vậy, điểm mới không đơn thuần nằm ở việc bổ sung thêm một vài phương tiện truyền thông. Luật mới đang hướng hoạt động phổ biến pháp luật sang mô hình số hóa dữ liệu, đa nền tảng và tăng cường ứng dụng công nghệ.

AI được ghi nhận nhưng không thay thế trách nhiệm pháp lý của cơ quan nhà nước

Việc Luật ghi nhận ứng dụng AI là một phương thức phổ biến pháp luật là bước tiến đáng chú ý về mặt công nghệ.

Tuy nhiên, AI nên được nhìn nhận như công cụ hỗ trợ tiếp cận và truyền tải thông tin pháp luật, thay vì thay thế hoàn toàn các nguồn pháp luật chính thống.

Đối với người dân và doanh nghiệp, khi sử dụng công cụ AI để tìm hiểu pháp luật, việc đối chiếu với dữ liệu và văn bản chính thức vẫn có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt đối với những vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ pháp lý.

Trong khi đó, trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc chuẩn hóa, cập nhật và quản lý dữ liệu pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia trở thành yếu tố quan trọng để bảo đảm chất lượng nguồn thông tin được khai thác trên môi trường số.