Từ 1/9/2026, trẻ dưới 6 tuổi được cấp thẻ căn cước liên thông

Việc đăng ký khai sinh cho trẻ em từ trước đến nay thường kéo theo một loạt thủ tục hành chính khác như đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế. Nếu thực hiện riêng lẻ, người dân phải cung cấp thông tin nhiều lần, chờ xử lý tại nhiều cơ quan và theo dõi kết quả của từng thủ tục.

Nghị định số 301/2026/NĐ-CP ngày 30/7/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 63/2024/NĐ-CP đã tiếp tục hoàn thiện mô hình liên thông điện tử này. Điểm mới đáng chú ý là thủ tục cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi được bổ sung vào quy trình khi người dân có nhu cầu.

Như vậy, việc khai sinh cho trẻ không chỉ còn là thủ tục xác lập thông tin hộ tịch. Dữ liệu phát sinh từ quá trình này có thể trở thành cơ sở để tiếp tục xử lý các thủ tục về cư trú, bảo hiểm y tế và căn cước mà người dân không phải thực hiện lại toàn bộ quy trình theo phương thức độc lập.

Đây là bước chuyển từ cách tiếp cận “người dân đi làm từng thủ tục” sang mô hình “cơ quan nhà nước khai thác và luân chuyển dữ liệu để giải quyết nhiều thủ tục”.

Thẻ căn cước được đưa vào quy trình ngay sau khi khai sinh

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị định 301/2026/NĐ-CP là việc bổ sung quy trình cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 6 tuổi trong nhóm thủ tục liên thông về khai sinh, cư trú và bảo hiểm y tế.

Theo quy định mới, nếu người yêu cầu đề nghị cấp thẻ căn cước cho trẻ, dữ liệu điện tử sẽ được luân chuyển giữa các hệ thống có liên quan. Quy trình này bao gồm việc trao đổi thông tin giữa Cổng Dịch vụ công quốc gia, hệ thống điều phối giải quyết thủ tục hành chính, hệ thống của Bộ Tư pháp, hệ thống quản lý cư trú và hệ thống cấp, sản xuất, quản lý căn cước.

Điểm quan trọng ở đây không đơn thuần là bổ sung thêm một thủ tục vào quy trình liên thông. Về bản chất, đây là bước mở rộng phạm vi khai thác dữ liệu từ một sự kiện hộ tịch là khai sinh sang nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước khác.

Khi dữ liệu được chuẩn hóa và truyền nhận giữa các hệ thống, thông tin của trẻ có thể được sử dụng để phục vụ nhiều thủ tục mà không cần người dân liên tục kê khai lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu.

Nghị định cũng quy định việc tích hợp thông tin Giấy khai sinh, thẻ bảo hiểm y tế vào thẻ căn cước và tài khoản định danh điện tử của trẻ theo quy định pháp luật về căn cước. Điều này cho thấy thẻ căn cước đang được định hướng không chỉ là giấy tờ nhận diện mà còn trở thành một thành phần trong hệ sinh thái dữ liệu và dịch vụ công số.

Khai sinh trở thành “điểm khởi đầu” của nhiều thủ tục

Có thể nhìn nhận quy trình mới theo một chuỗi liên kết.

Khi trẻ được đăng ký khai sinh, thông tin hộ tịch được hình thành và số định danh cá nhân được cấp thông qua kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Từ dữ liệu này, hệ thống tiếp tục phục vụ việc đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế và, nếu người dân có nhu cầu, cấp thẻ căn cước.

Cách thiết kế này giúp hạn chế tình trạng một thông tin phải được nhập đi nhập lại ở nhiều cơ quan.

Đồng thời, việc liên thông cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng dữ liệu. Chỉ cần thông tin về họ tên, ngày tháng năm sinh, quan hệ cha mẹ - con hoặc các dữ liệu nhận diện không thống nhất, quá trình trao đổi giữa các hệ thống có thể bị gián đoạn.

Do đó, việc số hóa thủ tục hành chính không chỉ là đưa hồ sơ giấy lên môi trường điện tử. Yếu tố quan trọng hơn là dữ liệu phải chính xác, đồng nhất và có khả năng được sử dụng xuyên suốt giữa các cơ quan nhà nước.

Người dân không phải chờ toàn bộ quy trình mới nhận kết quả

Một thay đổi khác có ý nghĩa thực tế là nguyên tắc trả kết quả theo từng thủ tục sau khi thủ tục đó đã được giải quyết.

Theo quy định mới, cơ quan có thẩm quyền không nhất thiết phải chờ tất cả các thủ tục trong chuỗi liên thông hoàn thành mới trả kết quả cho người dân.

Cách làm này giải quyết một điểm bất cập thường gặp trong quy trình liên thông: một thủ tục đã hoàn tất nhưng kết quả vẫn phải chờ các thủ tục khác.

Việc trả kết quả ngay sau khi từng thủ tục được xử lý sẽ giúp người dân chủ động hơn trong việc sử dụng giấy tờ, đồng thời giảm sự phụ thuộc giữa các khâu xử lý.

Đối với một quy trình có nhiều cơ quan tham gia, đây cũng là cách phân định rõ hơn trách nhiệm của từng đơn vị. Mỗi cơ quan phải bảo đảm tiến độ xử lý phần việc thuộc thẩm quyền thay vì để toàn bộ quy trình bị kéo dài chỉ vì một mắt xích chưa hoàn thành.

Thời hạn giải quyết khai sinh được quy định rõ hơn

Đối với hồ sơ đăng ký khai sinh đầy đủ và hợp lệ, việc đăng ký được thực hiện trên Hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử của Bộ Tư pháp. Sau khi hoàn tất, dữ liệu được chuyển sang các hệ thống liên quan để tiếp tục xử lý những thủ tục tiếp theo.

Thời gian giải quyết đăng ký khai sinh được xác định trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm hệ thống hộ tịch nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đáp ứng điều kiện giải quyết, người dân sẽ được thông báo thông qua các kênh điện tử như Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc tin nhắn tự động. Nội dung thông báo phải thể hiện rõ lý do hồ sơ chưa được giải quyết hoặc những giấy tờ, thông tin cần bổ sung.

Trường hợp được yêu cầu bổ sung hồ sơ, người dân có thời hạn 7 ngày làm việc để hoàn thiện. Nếu quá thời hạn mà không bổ sung, hồ sơ sẽ được dừng xử lý theo quy định.

Cơ chế này có ý nghĩa ở chỗ người dân có thể biết được tình trạng hồ sơ mà không nhất thiết phải trực tiếp đến cơ quan đăng ký hộ tịch để hỏi hoặc kiểm tra.

Đăng ký thường trú tiếp tục được xử lý trên nền dữ liệu khai sinh

Sau khi đăng ký khai sinh hoàn tất, thông tin Giấy khai sinh điện tử được chuyển để phục vụ thủ tục đăng ký thường trú.

Hệ thống sẽ phân tách và chuyển các dữ liệu cần thiết sang hệ thống quản lý cư trú. Những nội dung xác nhận của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp, cha, mẹ hoặc người giám hộ có thể được thực hiện thông qua VNeID hoặc quy trình nghiệp vụ của cơ quan công an.

Thời hạn xác nhận trên VNeID được quy định không quá 5 ngày làm việc.

Đối với những trường hợp đáp ứng điều kiện và không phải xác minh thêm, đăng ký thường trú được giải quyết trong thời gian không quá 2 ngày làm việc kể từ khi cơ quan có thẩm quyền nhận được hồ sơ điện tử.

Với trường hợp phải xác minh theo quy định của pháp luật về cư trú, thời hạn giải quyết có thể lên tới 5 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ điện tử và thông tin xác nhận theo quy định.

Cách thức này giúp giảm việc người dân phải sử dụng cùng một bộ thông tin để thực hiện nhiều lần tại các cơ quan khác nhau.

Dữ liệu liên thông đòi hỏi trách nhiệm phối hợp cao hơn

Một hệ thống liên thông chỉ hoạt động hiệu quả khi các cơ sở dữ liệu có thể “nói chuyện” với nhau một cách chính xác và ổn định.

Nghị định 301/2026/NĐ-CP vì vậy không chỉ quy định về trình tự nghiệp vụ mà còn bổ sung các nguyên tắc liên quan đến an toàn trong kết nối, chia sẻ dữ liệu và xử lý sự cố kỹ thuật.

Trong trường hợp phát sinh vấn đề liên quan đến cấp số định danh cá nhân, Bộ Công an chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Khoa học và Công nghệ để kiểm tra, xử lý. Thời gian xử lý được đặt ra không quá một ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận vướng mắc từ Bộ Tư pháp hoặc cơ quan đăng ký hộ tịch.

Quy định này cho thấy trách nhiệm giải quyết hồ sơ không còn chỉ nằm ở cán bộ trực tiếp tiếp nhận hồ sơ. Khi một quy trình được vận hành trên nhiều nền tảng dữ liệu, trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan và khả năng xử lý lỗi hệ thống trở thành một phần quan trọng của chất lượng phục vụ người dân.

Hướng tới giảm giấy tờ và giảm thao tác cho người dân

Ý nghĩa lớn hơn của quy định mới nằm ở việc thay đổi phương thức cung cấp dịch vụ công.

Nếu trước đây người dân phải chủ động thực hiện từng thủ tục, thì mô hình liên thông hướng tới việc cơ quan nhà nước sử dụng dữ liệu đã có để tự động chuyển tiếp sang thủ tục kế tiếp.

Với cha mẹ có con mới sinh, đây là lợi ích khá rõ. Một lần cung cấp thông tin có thể mở đầu cho nhiều quy trình hành chính khác nhau. Người dân giảm số lần kê khai, giảm số lần đi lại và có thể theo dõi trạng thái xử lý qua môi trường điện tử.

Về phía cơ quan quản lý, dữ liệu được hình thành từ đầu và sử dụng xuyên suốt cũng giúp hạn chế sai lệch thông tin giữa các cơ sở dữ liệu.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc lớn vào chất lượng hạ tầng công nghệ, khả năng đồng bộ dữ liệu và mức độ ổn định của các hệ thống được kết nối. Nếu một khâu trong chuỗi liên thông gặp lỗi, toàn bộ trải nghiệm của người dân có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy, cùng với việc mở rộng dịch vụ số, yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và duy trì khả năng vận hành liên tục của hệ thống cũng trở nên quan trọng hơn.

Bổ sung hỗ trợ tài chính khi sinh con

Nghị định mới còn bổ sung nội dung liên quan đến việc hỗ trợ tài chính cho phụ nữ khi sinh con theo quy định của pháp luật về dân số.

Theo đó, sau khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai sinh, Chủ tịch UBND cấp xã đồng thời xem xét, quyết định việc hỗ trợ và thực hiện chi trả theo quy định.

Quy định này cho thấy xu hướng tích hợp các chính sách liên quan đến trẻ em và gia đình vào cùng một điểm cung cấp dịch vụ hành chính. Thay vì yêu cầu người dân tiếp tục làm thêm một thủ tục độc lập, thông tin từ hồ sơ khai sinh có thể trở thành cơ sở để cơ quan nhà nước xem xét các quyền lợi phát sinh.

Nếu được triển khai đồng bộ, đây có thể là một hướng tiếp cận đáng chú ý trong cải cách thủ tục hành chính: một sự kiện pháp lý được ghi nhận một lần nhưng có thể kích hoạt nhiều dịch vụ, quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

Bước tiến mới trong xây dựng dịch vụ công lấy dữ liệu làm trung tâm

Việc đưa cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi vào quy trình liên thông có thể xem là một bước phát triển tiếp theo của quá trình số hóa thủ tục hành chính.

Điểm đáng chú ý không nằm ở việc người dân có thêm một phương thức làm thẻ, mà ở cách các cơ quan nhà nước tổ chức lại quy trình xử lý trên nền tảng dữ liệu dùng chung.

Khi khai sinh, cư trú, bảo hiểm y tế và căn cước được kết nối trong cùng một chuỗi, vai trò của dữ liệu dân cư và dữ liệu hộ tịch trở nên đặc biệt quan trọng. Người dân càng ít phải cung cấp lại thông tin mà Nhà nước đã có, thì chi phí thực hiện thủ tục càng giảm.

Nghị định số 301/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Từ thời điểm này, việc cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi theo nhu cầu sẽ được tích hợp vào quy trình liên thông nói trên, tạo thêm lựa chọn thuận tiện cho gia đình và đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với khả năng vận hành đồng bộ của hệ thống dữ liệu quốc gia.

Về lâu dài, giá trị của mô hình không chỉ được đo bằng số lượng thủ tục được thực hiện trực tuyến, mà còn ở khả năng để người dân không phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có, qua đó chuyển trọng tâm của cải cách hành chính từ “số hóa hồ sơ” sang “tái thiết kế quy trình dựa trên dữ liệu”.