Giữ lại chi phí giám sát tác giả và quy định thanh toán hợp đồng

Phân tích chi tiết: Quy định pháp lý về chi phí giám sát tác giả và thanh toán hợp đồng xây dựng

Trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư xây dựng, việc quản lý chi phí, thanh toán hợp đồng và thực hiện nghĩa vụ giám sát tác giả của nhà thầu thiết kế là những nội dung trọng tâm đòi hỏi sự tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật chuyên ngành.

1. Chủ đầu tư có được giữ lại 15% chi phí giám sát tác giả hay không?

Theo hệ thống các quy định hiện hành về quản lý chất lượng thi công xây dựng (như Luật Xây dựng 2025, Nghị định 207/2026/NĐ-CP và Nghị định 210/2026/NĐ-CP):

• Bản chất của giám sát tác giả: Nhà thầu thiết kế có trách nhiệm cử người đủ năng lực thực hiện giám sát tác giả đối với phần việc mình thực hiện (giải thích tài liệu thiết kế, phối hợp giải quyết vướng mắc, xử lý sai sót kỹ thuật và tham gia nghiệm thu).

• Nguyên tắc thanh toán hợp đồng: Pháp luật hiện hành không có quy định ràng buộc hay bắt buộc chủ đầu tư phải giữ lại 15% chi phí giám sát tác giả (đặc biệt là tại bước lập báo cáo nghiên cứu khả thi).

• Quyết định dựa trên thỏa thuận: Việc thanh toán chi phí giám sát tác giả hoàn toàn phụ thuộc vào sự thỏa thuận giữa các bên trong hợp đồng xây dựng về phương thức, tiến độ và điều kiện thanh toán. Nếu hợp đồng không có điều khoản cho phép giữ lại khoản tiền này, chủ đầu tư có nghĩa vụ thanh toán đầy đủ và đúng hạn cho nhà thầu theo đúng cam kết; mọi hành vi chậm thanh toán không có căn cứ thỏa thuận sẽ phải chịu lãi suất phát sinh theo quy định pháp luật.

2. Các yêu cầu đặc thù khi thanh toán hợp đồng xây dựng trong dự án đầu tư công

Đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công, quá trình thanh toán hợp đồng xây dựng (theo Nghị định 210/2026/NĐ-CP) phải tuân thủ các nguyên tắc đặc thù nhằm đảm bảo kỷ luật tài chính ngân sách nhà nước:

• Phương thức thanh toán linh hoạt theo loại hợp đồng: Tùy thuộc vào hình thức hợp đồng (trọn gói, theo đơn giá cố định/điều chỉnh, theo thời gian, chi phí cộng phí,...), phương pháp xác định khối lượng hoàn thành và tỷ lệ thanh toán sẽ được áp dụng tương ứng theo đúng thỏa thuận ban đầu mà không bắt buộc phải ký kết phụ lục hợp đồng cho từng lần thanh toán thông thường.

• Tạm xác định giá trị thanh toán: Trường hợp tại thời điểm đến hạn mà các bên chưa đủ dữ liệu chính xác để điều chỉnh đơn giá hoặc đánh giá chất lượng sản phẩm, giá trị thanh toán có thể được tạm tính trên cơ sở đơn giá gốc của hợp đồng. Sau khi đủ điều kiện, bên giao thầu phải thanh toán bổ sung đầy đủ.

• Thời hạn thanh toán nghiêm ngặt: Thời hạn tối đa để thanh toán là 14 ngày làm việc kể từ ngày bên giao thầu nhận đủ hồ sơ thanh toán hợp lệ (trừ trường hợp áp dụng điều ước quốc tế đối với các dự án sử dụng vốn ODA hoặc vốn vay ưu đãi nước ngoài).

3. Quy định về đồng tiền sử dụng trong thanh toán hợp đồng xây dựng

Căn cứ theo Luật Xây dựng 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng tiền chính thức được sử dụng trong thanh toán hợp đồng xây dựng trên lãnh thổ Việt Nam là Đồng Việt Nam (VNĐ).

Việc sử dụng ngoại tệ để thanh toán chỉ được chấp thuận khi đáp ứng đầy đủ và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối. Trong trường hợp các bên có thỏa thuận thanh toán bằng nhiều loại ngoại tệ khác nhau, hợp đồng buộc phải ghi nhận chi tiết phần giá trị tương ứng cho từng đồng tiền phù hợp với hồ sơ dự thầu và các biên bản thương thảo đã được phê duyệt.